Çåëåíàòà Èãóàíà å âëå÷óãî êîåòî ñå ñðåùà â Öåíòðàëíà è Þæíà Àìåðèêà - îò Ìåêñèêî äî Þæíà Áðàçèëèÿ è Ïàðàãâàé, êàêòî è íà Êàðèáñêèòå Îñòðîâè.
Ãîëåìèòå, íàïúëíî ïîðàñíàëè èíäèâèäè íà äúëæèíà äîñòèãàò ìåæäó 120 è 150 ñì, íî èìà èãóàíè ïîðàñíàëè äî îêîëî 210ñì. Òàçè äúëæèíà âêëþ÷âà è îïàøêàòà íà èãóàíàòà êîÿòî å ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò öÿëàòà è äúëæèíà.
Îïàøêàòà îáèêíîâåííî å çåëåíà ñ ÷åðíè øàðêè. Ñàìàòà èãóàíà êàêòî ëè÷è è îò èìåòî è ñúùî å çåëåíà, íî îñíîâíèÿ öâÿò ïðè ðàçëè÷íèòå èíäèâèäè ìîæå äà âàðèðà îò ñâåòëî çåëåíî äî ñèâîçåëåíî.
Êîæàòà íà òåçè æèâîòíè å ãðóáà íà ïèïàíå è èìàò øèïîâå ïî ãúðáà êîèòî ñúâñåì íå ñà îïàñíè, òúé êàòî åëàñòè÷íè íà ïèïàíå. Èãóàíàòà èìà ìíîãî îñòðè íîêòè êîèòî ëåñíî ìîãàò äà ðàçêúñàò êîæàòà íà ÷îâåê, íî çà ùàñòèå òÿ íå ãè èçïîëçâà êàòî îðúæèå. Ìíîãî êðîòêè è íåàãðåñèâíè æèâîòíè ñà è òåçè íîêòè èì ñëóæàò çà êàòåðåíå ïî äúðâåòàòà, êúäåòî æèâåÿò. Èãóàíàòà äîðè ñå ïðèâúðçâà êúì ñîáñòâåíèêà ñè è ñâèêâàëà äà áúäå "ãóøêàíà".
Îñâåí äúëãèòå íîêòè è ïðúñòè èãóàíàòà èìà îùå ìíîãî èíòåðåñíè îñîáåííîñòè. Èìàò ìíîãî äîáúð ñëóõ è îáîíÿíèå, è ïðåâúçõîäíî çðåíèå. Îñòðàòà èì îïàøêà êàòî çàùèòåí ìåõàíèçúì ìîæå äà ñëóæè êàòî êàìøèê. Èãóàíàòà ñúùî êàòî îñòàíàëèòå îò ñåìåéñòâî ãóùåðè ìîæå äà êúñà ïðèíóäèòåëíî îïàøêàòà ñè àêî òÿ áúäå õâàíàòà îò õèùíèê, êàòî ñëåä èçâåñòíî âðåìå òÿ ïàê ïîðàñòâà áåç îçîáåíà ñëåäà îò íàðàíÿâàíåòî.
Êîæàòà íà çåëåíàòà èãóàíà å ìíîãî çäðàâà çà äà ñå ïðåäîòâðàòÿò íàðàíÿâàíèÿ êàòî ïîðÿçâàíèÿ è äðàñêîòèíè è å âîäîóñòîé÷èâà.
Îêðàñêàòà íà êîæàòà ïîìàãà íà Çåëåíàòà èãóàíà äà ñå ñëåå ñúñ îêîëíàòà ñðåäà è äà å ïî ìàëêî çàáåëåæèìà çà õèùíèöè. Àêî îáà÷å å ðàçêðèòà , è òðÿáâà áúðçî äà èçáÿãà òåçè æèâîòíè îáèêíîâåííî ñêà÷àò îò äúðâàòà âúâ âîäàòà èëè íàïðàâî íà çåìÿòà. Çåëåíàòà èãóàíà ñå ÷óâñòâà äîáðå âúâ âîäàòà è ïëóâà ìíîãî äîáðå. Èçêëþ÷èòåëíî çäðàâî è èçäúðæëèâî æèâîòíî, èãóàíàòà ìîæå äà ïàäíå îò 15 ìåòðà íàïðàâî íà çåìÿòà áåç äà ñå íàðàíè.
Ìúæêèòå èíäèâèäè èìàò êîæíà ãúíêà ïîä äîëíàòà ÷åëþñò íàðå÷åíà ãóøà êîÿòî ìîãàò äà èçïúâàò çà äà èçãëåæäàò ïî-ãîëåìè îòêîëêîòî ñà, çà ñïëàøâàíå íà õèùíèöè èëè äà âïå÷àòëÿò æåíñêèòå èíäèâèäè.
Çåëåíèòå èãóàíè ìîãàò äà ñúõðàíÿâàò õðàíèòåëíè çàïàñè ïîä ÷åëþñòòà ñè è âúâ âðàòà ñè çà ïåðèîäè êîãàòî íå ìîãàò äà íàìåðÿò äîñòàòú÷íî õðàíà.
Îáèòàâàò òðîïè÷åñêè, äúæäîâíè ãîðè íà ìàëêè íàäìîðñêè âèñî÷èíè, áëèçî äî âîäíè èçòî÷íèöè êàòî ðåêè è ïîòîöè. Ïðåêàðâàò ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò âðåìåòî âèñîêî â êîðîíèòå íà äúðâåòàòà íà âèñî÷èíà 12-15 ìåòðà.
Òîçè âèä ãóùåðè ñà àêòèâíè ïðåç äåíÿ, è êàêòî è îñòàíàëèòå ãóùåðè ñà ñòóäåíîêðúâíè æèâîòíè, òåëåñíàòà èì òåìïåðàòóðà çàâèñè îò òåìïåðàòóðàòà íà îêîëíàòà ñðåäà. Ðåãóëèðàò ÿ êàòî ïîåìàò ñëúí÷åâà òîïëèíà ïå÷åéêè ñå íà ñëúíöå èëè êàòî ëåæàò íà òîïëè êàìúíè.
Çåëåíèòå èãóàíè ñà ïî ñêîðî æèâîòíè êîèòî æèâåÿò ñàìè, íî ìîãàò äà áúäàò âèäåíè íà ãîëåìè ãðóïè íà õóáàâè, ñëúí÷åâè ìåñòà êúäåòî ñå ãðåÿò íà ñëúíöå.
Êîãàòî äîéäå âðåìå çà ñíàñÿíå, èãóàíàòà íàìèðà íÿêîÿ äóïêà â çåìÿòà êúäåòî ñíàñÿ îêîëî 50 ÿéöà. Ïîíÿêîãà èçêîïàâàò ëúæëèâè äóïêè â çåìÿòà îêîëî ìÿñòîòî êúäå òî ñíàñåíè ÿéöàòà ñ öåë äà çàáëóäÿò æèâîòíè êîèòî òúðñÿò ÿéöà çà õðàíà. ßéöàòà ñå èçëþïâàò ñëåä 8-10 ñåäìèöè. Êîãàòî ìàëêèòå ñå èçëþïÿò òå ðàñòàò áåç ðîäèòåëñêè ãðèæè. Èãóàíèòå ñíàñÿò ìíîãî ÿéöà íî ñàìî ìåæäó 3 è 10 îò ìàëêèòå îöåëÿâàò è ñòàâàò âúçðàñòíè èíäèâèäè. Òîâà ñòàâà ñëåä îêîëî îêîëî 2 ãîäèíè, êîãàòî òå ñòàâàò çðåëè èíäèâèäè.
Ïðàâèëíîòî õðàíåíå å ìíîãî âàæíî çà èãóàíèòå îòãëåæäàíè â òåðàðèóì. Ñïàçâàíåòî íà áàëàíñèðàíà è ðàçíîîáðàçíà äèåòà å îò îñîáåíî çíà÷åíèå çà ðàñòåæà è çäðàâåòî íà ìëàäèòå èãóàíè.
Õðàíàòà íà òåçè ðàñòèòåëíîÿäíè ãóùåðè òðÿáâà äà ñúäúðæà ïîâå÷å êàëöèé (Ca) îòêîëêîòî ôîñôîð (P), â ñúîòíèøåíèå 2:1 â ïîëçà íà êàëöèÿ. Äðóãè çàäúëæèòåëíè ñúñòàâêè â ìåíþòî íà ïîäðàñòâàùèòå æèâîòíè ñà ðàñòèòåëíèòå ïðîòåèíè. Õðàíàòà ñå ïîäíàñÿ ïðÿñíà, íàðÿçàíà íà ïàð÷åòà, ñúîáðàçåíè ñ ãîëåìèíàòà íà æèâîòíîòî.
Íÿêîè ðàñòåíèÿ ñà ìíîãî ïîäõîäÿùè, òúé êàòî îòãîâàðÿò íàïúëíî íà õðàíèòåëíèòå íóæäè à æèâîòíîòî.
"Ñàëàòàòà" òðÿáâà äà âêëþ÷âà:
- Ãëóõàð÷å - ëèñòà è öâåòîâå (èãóàíèòå îáè÷àò õðàíà ñ ÿðêè öâåòîâå - öâÿò îò êèòàéñêà ðîçà, íàñòúðãàí ìîðêîâ, òèêâà). Ãëóõàð÷åòî òðÿáâà âñåêè äåí äà ïðèñúñòâà â äèåòàòà ïîðàäè èäåàëíèòå ìó õðàíèòåëíè êà÷åñòâà è ñúîòíîøåíèå êàëöèé / ôîñôîð - (2:1).
- Ëþöåðíà - öåíåí èçòî÷íèê íà ðàñòèòåëåí ïðîòåèí çà ìëàäèòå èãóàíè. Âúïðåêè, ÷å òå ñ ãîòîâíîñò ïðèåìàò âñÿêàêâà æèâîòèíñêà õðàíà òÿ íå áèâà äà èì ñå ïðåäëàãà çàðàäè òåæêèòå çäðàâîñëîâíè ïðîáëåìè êîèòî ïðåäèçâèêâà.
- Áîáîâè ðàñòåíèÿ - çåëåí ôàñóë, ãðàõ - ñúùî ñúäúðæàò ðàñòèòåëíè ïðîòåèíè. Ìîãàò äà ñå çàìðàçÿâàò êîåòî å óäîáíî çà õðàíåíå ïðåç çèìàòà.
- Ëèñòà îò äúðâåòà - ÷åðíèöà, ñëèâà, ëîçîâè ëèñòà - â ïðèðîäàòà òîâà å îñíîâíàòà õðàíà íà çåëåíàòà èãóàíà.
- Çåëå - ãëàâíî âúíøíèòå çåëåíè ëèñòà, êîèòî ñà ïî-áîãàòè íà õðàíèòåëíè âåùåñòâà.
- Ìàðóëÿ - íå áèâà äà ñå äàâàêàòî îñíîâíà õðàíà ïðîäúëæèòåëíî âðåìå ïîðàäè íèñêàòà è õðàíèòåëíà ñòîéíîñò.
- Ïðàç - ñúîòíîøåíèåòî Ca:P å äîáðî, à îñâåí òîâà å ìíîãî óäîáíà õðàíà çà çèìàòà.
- Ìîðêîâè íàñòúðãàíè íà ðåíäå - ñúäúðæàò ìíîãî âèòàìèíè.
- Ïëîäîâå - äàâàò ñå ñàìî êàòî äîáàâêà êúì îñíîâíàòà õðàíà. Ïîâå÷åòî âèäîâå ñúäúðæàò ïîâå÷å ôîñôîð, îòêîëêîòî êàëöèé, íî çàòîâà ïúê ñà áîãàòèíà âèòàìèíè. Èçêëþ÷åíèå ïðàâÿò ñìîêèíèòå Ca:P = 2,5:1.
Îñâåí òîâà ÿðêèòå öâåòîâå íà íÿêîè ïëîäîâå ñúáóæäàò àïåòèòà íà èãóàíèòå. Òåçè ãóùåðè ñ ãîòîâíîñò ïðèåìàò ïàð÷åòà äèíÿ, ïúïåø, áàíàí, êðóøà, ÿáúëêà, êèâè...
Âñÿêà èãóàíà èìà ñîáñòâåíè âêóñîâè ïðåäïî÷èòàíèÿ, çàòîâà õðàíåíåòî òðÿáâà äà áúäå ðàçíîîáðàçíî, çà äà ìîæå æèâîòíîòî ñàìî äà ïîäáèðà ëþáèìàòà ñè õðàíà.
Äâà-òðè ïúòè ñåäìè÷íî õðàíàòà íà ïîäðàñòâàùèòå èãóàíè òðÿáâà äà ñå "ïîñîëÿâà" ñ êàëöèé (çà æèâîòíè îò çîîìàãàçèíà) è äîáàâêà îò âèòàìèíè - íàé-âå÷å D3, îñîáåíî àêî æîâîòíîòî íå å èçëîæåíà íà óëòðàâèîëåòîâà ñâåòëèíà îò ñëúíöåòî èëè ñêúïî ñòðóâàùèòå óëòðàâèîëåòîâè (UV)ëàìïè çà âëå÷óãè. Òîâà å âàæíî çà ïðàâèëíèÿò ðàñòåæ íà êîñòèòå è ïðåäîòâðàòÿâàíåòî íà ðàõèò.
Èìà è íÿêîè õðàíè âðåäíè çà çåëåíàòà èãóàíà:
- Ìåñî, êó÷åøêà õðàíà, õàñåêîìè - îðãàíèçìúò íà òåçè çàêëåòè âåãåòàðèàíöè íå å ïðèãîäåí çà óñâîÿâàíåòî íà ïðîòåèíè îò æèâîòèíñêè ïðîèçõîä, à ñóùî òàêà ñúäúðæàíèåòî íà ôîñôîð å ìíîãî ãîëÿìî.
- Ñïàíàê - ñúäúðæà âåùåñòâî, êîåòî âúçïðåïÿòñòâà óñâîÿâàíåòî íà êàëöèé ïîðàäè òîâà å âðåäåí çà êîñòèòå.